تبلیغات
دیار بالا گریوه - قدم خیر قنی

دیار بالا گریوه

سرزمین مردان وشیر زنان ازاده

 

قدم خیر قنی

 

نوشته شده توسط:سیاوش هزاردستان

بی تردید قدم خیر به عنوان مشهورترین زن که تصویری کامل از زن لر در او دیده میشود بر تارک تاریخ لرستان میدرخشد.

قدم خیر در سال 1287 خورشیدی (1900)میلادی در کوه تنگوان (شمال اندیمشک و لور)و در مکانی به نام گود در اشکفت اله کرم به دنیا امد. پدرش کیخا قنی (قندی)مردی سرشناس و مردم دار بود که ریاست طایفه بزرگ قلاوند را به عهده داشت . مادر او جواهر نام داشت که زنی با ویژه گی های ممتاز بود و همسر اول کدخدا قندی بود.

قدم خیر 9 برادر داشت که از این بین عباس خان ومحمد علی (بزرگی)افرادی سرشناس و معتبر در لرستان و بالاگریوه بودند.

قدم خیر به واسطه ی این که دخت خان بود و رفت و امد زیادی به منزل پدریش انجام میشد با شرکت در مجالس های مختلف تجربه هایی کسب کرد که کمتر زن بالاگریوه ای به ان دست یافت.

قدم خیر دارای طبعی بزرگ و مردانه در کنار ظرافت های زنانه بود و به همین سبب نام او به عنوان شیر زن بالاگریوه ای در تاریخ لرستان جاودانه شد.

قدم خیر بعد از چند ازدواج که مسایل طایفه ای و اتفاقات غیر معمول در ان نقش داشتند صاحب یک پسر به نام محمد خان شد که ایشان هم اکنون در اندیمشک زندگی میکنند.قدم خیر در میان سالی در و زمانی که هنوز تاریخ میتوانست خاطرات بیشتری از او برای بالاگریوه به یادگار بگزارد دیده از جهان فرو بست و به دیار باقی شتافت.

قدم خیر نه به خاطر سیمای زنانه اوبلکه به خاطر خوش سخن بودن نجیب و با ادب بودن(چرا که در خانواده ای با این ویژه گی ها تربیت شده بود)و از همه مهمتر به خاطر شجاعت و شهامت بسیار در تاریخ لرستان به یادگار ماند.

ایشان بر خلاف سایر زنان عشایری که معمولا از فن سوارکاری و تیر اندازی بی بهره بودند هم سوار کار قابلی و هم تفنگچی ماهری بود. در جنگی که برادران او در ان حضور داشتند دوشا دوش برادران خود ایستاده بود و با تمام خطرات و سختی ها اسلحه و فشنگ به انان میرساند .

در مدح قدم خیر اشعار زیادی سروده شده و سراغاز ان از مراد بیک گوشه ای است(مراوک).

مراوک در منزل کیخا از قدم خیر خواستگاری می کند که با مخالفت و تهدید شدید برادران قدم خیر مواجه میشود ومراوک که میداند دیگر وصلت با خان امکان پذیرنیست دو بیت می سراید((عاشقم و دختر بالاگریوه رنگ و رنگ یا و تیام چی دار میوه هم سوری هم اسپی و وا نمکی گوشه* این سید زی کنم خوم هم یدکی))

*منظور زن اهل گوشه ی خرم اباد مراوک بدین ترتیب ابیات مراوک گوشه ای (اهل گوشه شین شاه خرم اباد) که حکایت از علاقه فراوان وی داشت ورد زبان مردم گشت اما این پایان کار نبود و ملا جمشید از نوازندگان و شاعران طایفه قلاوند قدم خیر را در ابیات بسیاری به تصویر کشید واهنگی بسیار زیبا ساخت و ان را خود با کمانچه نواخت که تا امروز نوازندگان بسیاری در لرستان موسیقی قدم خیر را اجرا کرده اند.

و بدین سان قدم خیر قنی بر بلندای نام و اوازه جای میگیرد.وبه قول ملا جمشید ((سو قدم پیشی قدم قدم قدمه دسگیرونی ا بزرگ اله کرمه))

محمد خان فرزند قدم خیر کتابی در وصف زندگی مادر خود نگاشته اند که میتوان برای اگاهی کامل از شرح زندگی قدم خیر این کتاب را مطالعه کرد.ضرورت خواندن این کتاب برای فرهنگ دوستان لرستانی این است که متاسفانه کسانی بصورت اگاهانه و افرادی هم نااگاهانه پندارهای نادرستی راجع به این بانوی بالاگریوه ای در سر پروراندند و ان را اشاعه دادند که منجر به پیدایش اشعاری با محوریت قدم خیر شده که هیچ سنخیتی با منش و زندگی قدم خیر نداشته. بر گفته های بی مقدار اینان که قدم خیر را ان گونه که خود می پسندیدند به تصویر کشیدند خط بطلان میکشیم و بر گفته های ایشان که در بعضی موارد خالی از غرض هم نبوده مهر فراموشی میزنیم .

قدم خیر در میان طایفه قلاوند و در کوه تنگوان دیده به جهان نگشود قدم خیر دختر کیخا قنی نبود قدم خیر در میان تاریخ سراسر تلاطم لر به دنیا امد. قدم خیر دختر لرستان و بالا گریوه بود برادران او نه نفر نبودند بلکه تمام کسانی بودند که به زبان لری تکلم میکردند قدم خیر با عمر کوتاه خود فرهنگ در رکود بانوان لر را زنده کرد .

او امد تا ما بالا گریوه ای ها امروز با افتخار از داشتن شیر زنی چون او سخن بگوییم و هر جا سخن از دلاوری و رشادت شود او را در ذهن تداعی کنیم او امد تا ما از سیاه چادر و ایل و تفنگ شعر بسراییم او برای همیشه زنده است و در میان ماست چون زن لر هنوز زنده است و چون هنوز ساوه و گلونی در خاطر ما جای دارد

مال بووه قدم خیر د دوکوهه لور    همه رو سلوم سلوم سرتیپ و قنصور

مال بووه قدم خیر بار کرده رته      مالگکش یا جوکاره یا چمگلکه

سو قدم پیشی قدم قدم قدمه       دسگیرونی ا بزرگ الا کرمه

پا نیام در هرزو هارم هوایی       د شکر شیریتره شی تاته زایی