تبلیغات
دیار بالا گریوه - لوریس بزرگ

دیار بالا گریوه

سرزمین مردان وشیر زنان ازاده

 

لوریس بزرگ

 

نوشته شده توسط:سیاوش هزاردستان

لوریس چكنواریان

 

Loris_Tjeknavorian.jpg

 

خلاصه : لوریس چكناواریان سال 1316 در بروجرد لرستان به دنیا آمد. تحصیلات موسیقی خود را از سال 1332 در هنرستان عالی موسیقی آغاز كرد.بعد از پایان ‏تحصیلات متوسطه به وین رفت و تا سال 1340 در فرهنگستان موسیقی این شهر به تحصیل آهنگسازی و رهبری اركستر پرداخت. در سال ‏‏1961 میلادی با رتبه اول از آكادمی موسیقی وین در رشته آهنگسازی فارغ التحصیل شد. در سال 1963 به ایران بازگشت و ضمن تدریس در ‏هنرستان عالی موسیقی و ترتیب دادن نمایشگاهی از سازهای ملی در انستیتو گوته تهران، تصدی صداخانه ملی هنرهای زیبای كشور را عهده ‏دار شد.چكناواریان در اواخر سال 1342 رهسپار اتریش شد و در سالزبورگ كار آهنگسازی را ادامه داد.دو سال بعد به آمریكا رفت و چند سال در ‏دانشگاه میشیگان به ادامه تحصیل در رشته های آهنگسازی و رهبری اركستر پرداخت.در سال 1349 به ایران بازگشت و علاوه بر كنسرت هایی ‏با اركستر سمفونیك تهران، اركستر مجلسی و تلویزیونی ملی ایران و...(به عنوان رهبر میهمان)، آثار متعددی آفرید كه بیشتر آنها در تالار رودكی ‏اجرا شد.‏

تحصیلات رسمی و حرفه ای : ـ تحصیلات ابتدایی در هنرستان عالی موسیقی تهران ـ سفر به وین برای ادامه تحصیل در رشته موسیقی ـ فارغ التحصیل آكادمی موسیقی وین (موتسارتئوم زالسبورگ) در سال 1349 ـ فارغ التحصیل رهبری اركستر از دانشگاه میشیگان
مشاغل و سمتهای مورد تصدی : لوریس چكناواریان رئیس صداخانه ملی هنرهای زیبای كشور در سال 1349 شد و نیز چكناواریان در سال 1351 به رهبری اركستر اپرای تهران منصوب ‏شد.مدتی بعد از او برای رهبری اركستر سمفونیك ارمنستان دعوت شد تا به آن كشور برود. چكناواریان در ایروان به فعالیت های هنری خود ‏ادامه داد.چكناواریان از 1989 تا سال2000 مدیر هنری و رهبر اركستر فیلارمونیك ارمنستان بود و با سفر به كشورهای اروپایی، كانادا و ایالات ‏متحده موفقیتهای بزرگی را به دست آورد،
فعالیتهای آموزشی : دوران استاد هنرستان عالی موسیقی تهران از سال 1963-1961‏ دوستی او با كارل ارف آهنگساز بزرگ نتایجی نیز در زمینه تحقیق برای آموزش موسیقی به كودكان به دنبال داشت.نگارش 150 اثر پیانویی از ‏ابتدایی تا استادی به سفارش كارل ارف برای متد ارف كه قسمتی از آنها را انتشاراتی شُت منتشر كرد نیز از دیگر نتایج این آشنایی ‏بود.چكناواریان از1966 تا1970 استاد كالج كنكوردیا، استاد و رئیس گروه اپرا و سازهای اركستری دانشگاه مینه سوتا بود.‏
مراکزی که فرد از بانیان آن به شمار می آید : لوریس چكناواریان در این سال ها یك مركز آموزش موسیقی نیز با عنوان فرهنگستان موسیقی چكناواریان تأسیس كرده است. او درباره انگیزه اش می گوید: «با ‏این كه درایران و در بروجرد متولد شده ام ، اما بیش از نصف عمرم را در خارج از كشور گذرانده ام؛ حالا بعد از سال ها دوری به وطنم بازگشتم، ‏آمده ام تا همه تجربه های خود را در زمینه آموزش موسیقی در اختیار جوانان این مرزوبوم بگذارم، جوانانی كه در دنیا بی نظیروفوق العاده اند . ‏می خواهم به فرهنگ و هنر كشورم تا آنجا كه در توان دارم خدمت كنم.» ‏
سایر فعالیتها و برنامه های روزمره : لوریس چكناواریان همچنین رهبری اركسترهای مطرح دنیا را مانند اركستر سمفونیك لندن، اركستر فیلارمونیك لندن، اركستر سلطنتی لندن، اركستر سمفونیك ‏هاله، اركستر فیلارمونیك هلسینكی، اركستر سمفونیك ارمنستان، اركستر سمفونیك مكزیك، انسامبل سازهای ضربی لندن، انسامبل سازهای ‏ضربی استراسبورگ،اركستر مجلسی انگلستان، اركستر سمفونیك یامیوری ژاپن و غیره... را بر عهده داشته است.‏
آرا و گرایشهای خاص : لوریس چكناواریان در عین حال به انواع موسیقی مذهبی نیز از نگاه یك آهنگساز نظر انداخته است و می گوید: «موسیقی تعزیه، مراسم محرم و سینه زنی، ‏همچنین آوای قرائت قرآن كریم، همگی جلوه هایی از هنر مذهبی هستند، اما در زمینه موسیقی اركسترال و كرال كم كار شده ‏است.آهنگسازان ایرانی می توانند داستان های مذهبی یا تعزیه را به صورت اپرا یا سمفونی در بیاورند، ولی این كار مستلزم این است كه ‏وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی، دانشگاه ها یا فرهنگسراهای مختلف، به آهنگسازان سفارش بدهند.چون نوشتن و اجرای چنین كارهای بزرگی ‏هزینه بسیاری را می طلبد.» او ادامه می دهد: «همیشه تعداد آدم هایی كه موسیقی را حمایت كرده اند، كم بوده است. موسیقی ‏سخت ترین و پرهزینه ترین رشته هنر است.زمانی كه آهنگساز اثر خود را می نویسد فقط یك كاغذ است، ولی رهبر اركستر باید اثر را گوش ‏دهد. بنابراین اجرا دنیای متفاوتی دارد.همچنین درآمد اپرا خیلی كم است.دلیل این مسأله به پرهزینه بودن اپرا برمی گردد و دیگر این كه دولت ‏حتی یك ریال هم كمك نمی كند.البته این مسأله در دنیا صادق است و این مردم هستند كه باید به اركستر كمك كنند.در حال حاضر دولت آلمان ‏‏30 اپرا دارد كه 99 درصد آنها ضررده است، اما با وجود این همه ضرر، چرا این هنر را هنوز زنده نگه داشته اند؟ به این دلیل كه برای فرهنگ شان ‏خیلی مهم است.از سوی دیگر اسپانسرها خیلی كم شده.در گذشته اسپانسرها افراد تحصیلكرده ای بودند و به دلیل فرهنگ شان به طرف ‏موسیقی كلاسیك جلب می شدند، اما هم اكنون برعكس این است و بازاریاب هستند. این مسأله تراژدی است .این هنر ملیت های مختلف را ‏به هم نزدیك می كند.»‏
جوائز و نشانها : لوریس چكناواریان نشان ها و مدال های فراوانی هم از شخصیت های مهم جهان دریافت كرده است از جمله دریافت نشان درجه یك هنری از وزارت ‏فرهنگ و ارشاد اسلامی. چكناواریان در همایش نسخ خطی از دست وزیر ارشاد، رئیس مجلس و در حضور چند تن از اعضای هیأت دولت لوح و ‏تندیس دریافت كرد.
چگونگی عرضه آثار : لوریس چكناواریان در سال 1349 به ایران بازگشت و علاوه بر كنسرت هایی با اركستر سمفونیك تهران، اركستر مجلسی و تلویزیونی ملی ایران و...(به عنوان رهبر ‏میهمان)، آثار متعددی آفرید كه بیشتر آنها در تالار رودكی اجرا شد. در این دوران نگارش اپرای رستم و سهراب را آغاز كرد، آثار پیانویی و باله ‏فانتاستیك او را انتشاراتی دوبلینگر اتریش منتشر كرد و نخستین اجرای كنسرتو پیانوی او را اركستر سمفونیك تهران به رهبری حشمت سنجری ‏و تك نوازی «وینفریدوان درهوفن» به روی صحنه برد. سال 1965 با حمایت آهنگساز بزرگ، كارل ارف، كار نگارش اپرای رستم و سهراب را ادامه ‏داد. در خلال این سال ها و همزمان با حضور پراكنده در ایران او فعالیت در انگلستان را به عنوان رهبر ویژه شركت آر.سی.ای.آغاز و تعداد زیادی از ‏آثار مطرح دنیا را در آنجا ضبط كرد. آثاری كه تعدادی از آنها در سال های اخیر جزو «اجراهای تاریخی» قرار گرفته اند. اتمام نگارش اپرای رستم و ‏سهراب، باله اتللو، سمفونی 1 و ،2 ركویئم برای اركستر سولیست و گروه كر، اوراتوریو كتاب مكاشفه ،حاصل این دوران كاری لوریس چكناواریان ‏است. چكناواریان مدتی نیز در نیویورك مستقر بود.استقرار در نیویورك به نگارش سمفونی 3 و 4 و ،5 كنسرتو ویولنسل، كنسرتو بی پا، كنسرتو ‏گیتار منجر شد.نخستین اجرای كنسرتوگیتار چكناواریان را «په په رومرو» اجرا كرد. در سال 1351 بعد از سفر به ارمنستان برای رهبری اركستر ‏آن كشور چكناواریان در ایروان به فعالیت های هنری خود ادامه داد.چكناواریان تا سال2000 مدیر هنری و رهبر اركستر فیلارمونیك ارمنستان بود و ‏با سفر به كشورهای اروپایی، كانادا و ایالات متحده موفقیتهای بزرگی را به دست آورد، از آن جمله است اهدای ساز و وسایل ضبط موسیقی به ‏ارزش نیم میلیون دلار از سوی دولت ژاپن، ضبط آثار بزرگ برای شركت آ.آس.وی انگلستان، ضبط صفحات رسمی دویستمین سالمرگ موتزارت و ‏صدمین سالمرگ اشتراوس به سفارش شبكه تلویزیونی اُ.ار.اف اتریش. این شبكه فیلم مستندی نیز از زندگی و فعالیت های هنری-اجتماعی ‏چكناواریان تولید كرد.چكناواریان در دهه گذشته حضور بیشتری در ایران داشته و در خلال این سال ها، نخستین اجرای اپرای رستم و سهراب را ‏در تالار وحدت به روی صحنه برده است.برپایی فستیوال بزرگ موسیقی وین، در تهران، اجرای باله رومئو و ژولیت پروكفیف در اپرای وین برپایی ‏فستیوال یك ماهه موسیقی بین الملل در تهران، اجرا سوئیت رستم و سهراب و سمفونی 2 با اركستر سمفونیك وین، اجرای اپرای رستم و ‏سهراب در سالن فستیوال سنت پولت با هنرمندان اتریشی و اسلواك، اجرای خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، اجرا موسیقی زنده بر فیلم ‏صامت اتللو، موسیقی متن فیلم - سریال « بشارت منجی»، اتمام نگارش اپرای رستم و اسفندیار و...نیز از دیگر فعالیت های او در سالهای اخیر ‏است. چكناواریان بیش از 75 اثر مختلف دارد از جمله 5 سمفونی، 2 باله، 5 كنسرتو و تعداد زیادی آثار مجلسی. همچنین آثار خود و بزرگان موسیقی را ‏برای شركت های آر.سی.ای، فیلیپس، ای.ام.آی، ای.اس.وی و یونیكورن ضبط كرده است.او همچنین از نخستین آهنگسازان موسیقی فیلم در ‏ایران محسوب می شود و خالق تعداد زیادی موسیقی متن است.‏ ـ برپایی فستیوال بزرگ موسیقی وین در تهران ـ برپایی فستیوال یك ماهه موسیقی بین الملل در تهران، اجرای سوئیت رستم و سهراب و سمفونی 2 با اركستر سمفونیك وین، اجرای اپرای ‏رستم و سهراب در سالن فستیوال سنت پولت با هنرمندان اتریشی و اسلواك، اجرای خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، اجرای موسیقی زنده بر ‏فیلم صامت اتللو، موسیقی متن فیلم ‏ ـ برخی از آثار او عبارت اند از: ‏ قطعه باگاتلهای ارمنی ، ‏ كنسرتو ویولن، كنسرتو پیانو، ‏ باله فانتاستیك برای سه پیانو و سازهای ضربی و آثار پیانویی ،‏ اپرای پردیس و پریسا و باله سیمرغ، ‏ اپرای رستم و سهراب، ‏ باله اتللو، ‏ سمفونی 1 و ،2 ركویئم برای اركستر سولیست و گروه كر، ‏ اوراتوریو كتاب مكاشفه، ‏ كنسرتو ویولنسل، ‏ كنسرتو بی پا، ‏ كنسرتو و...

 

--------------------------------------------------------------------------------
آثار :
    1  اپرای رستم و سهراب
      ویژگی اثر : یكی از جذاب ترین آثار چكناواریان همانا اپرای رستم و سهراب است كه برای نخستین بار در تالار وحدت چند سال پیش اجرا شد: «من در طول ‏بیست و پنج سال، هشت ورژن مختلف از این اپرا نوشتم و دلیل طول كشیدن این كار این بوده كه علاقه زیادی داشتم ولی به علت جوانی، ‏قدرت آن را نداشتم كه زیاد روی آن مانور بدهم.همین طور بتدریج چیزهای جدیدی آموختم و به زورخانه ها و تعزیه خوانی های مختلفی رفتم و ‏با استادان بسیاری مشورت كردم. خودم هم همراه با این كار رشد كردم. مانند هارتلیست ها كه از وزنه كمتر به وزنه سنگین تر روی می آورند. ‏آن قدر پیش رفتم تا به ایده ال خود برسم و به آن چه از ابتدا در ذهن خود به عنوان نتیجه می پروراندم. البته می دانستم كه روی صحنه بردن كار ‏بسیار مشكلی است و میلیون ها دلار خرج خواهد داشت بخصوص آن كه اپرا را به فارسی نوشتم كه فهمیدن آن حتی برای یك فارسی زبان ‏مشكل است. بنابراین به روی صحنه رفتن آن برایم یك رؤیا بود.حالا وقتی در مملكت خودت ایران به این موفقیت دست پیدا كنی... خودتان حدس ‏بزنید كه چه قدر به یك معجزه می ماند.می دانید كه ما این كار را در ارمنستان ضبط كردیم. در آنجا حتی برای خواندن اپرای آن بعضی ‏خواننده ها، ماه ها نشسته اند و فارسی یاد گرفته اند.»
2
  سمفونی عشق و امید
      ویژگی اثر : اما سمفونی عشق و امید با بیانی تازه از زندگی حضرت محمد (ص)، امامان شیعه و حضرت مسیح (ع) در قالب سمفونی پیامبر ‏اعظم(ع)،آخرین اثر لوریس چكناواریان است. در ششمین روز از برگزاری بیست و دومین جشنواره بین المللی موسیقی فجر، سوئیت سمفونی ‏رسول عشق و امید نوشته سید مهدی شجاعی با رهبری لوریس چكناواریان و اركستر ارمنستان به روی صحنه رفت. سمفونی رسول عشق و ‏امید، بیانی تازه از زندگی حضرت مسیح(ع) و به دنبال آن تولد و به پیامبری مبعوث شدن حضرت محمد (ص)، اشاعه فرهنگ اسلام از طریق امام ‏علی(ع)، روایت واقعه عاشورا وشرح دلاوری های امام حسین(ع) و یارانش و در ادامه شرح زندگی دیگر امامان و معصومان(ع) است كه در نهایت ‏به آخر زمان و ظهور منجی عالم بشریت حضرت مهدی(عج) و همچنین حضرت مسیح(ع) به عنوان یكی از یاران حضرت ختم می شود. چكناواریان معتقداست همه ادیان و پیامبران، پیام خود را از راه نغمه های تأثیر گذار اعلام كرده اند، زیرا كلام بدون آهنگ نمی تواند چندان ‏تأثیرگذار باشد.
3
  موسیقی سریال زندگی مسیح (به كارگردانی نادر طالب زاده) ‏
      4  موسیقی فیلم : پرتو یك حماسه (به كارگردانی: منوچهر طیاب)،
      5  موسیقی فیلم : تنگسیر (امیر نادری) ، ‏
      6  موسیقی فیلم : جدال در مهتاب، (انزو دل اكویلا وینچنسو) سازنده موسیقی متن در سال 1342‏
      7  موسیقی فیلم : جلد مار، 1341‏
      8  موسیقی فیلم : من ایران را دوست دارم (به كارگردانی: خسروسینایی)،
      9  موسیقی فیلم : مناظر ایران (به كارگردانی: هوشنگ